Табу


Табу
Табу, тапу - (полинез.тыйым)-қоғамдық дамудың рулық-тайпалық кезеңіндегі адамдарда кездесетін діни-магиялық (діни-сиқырлық) тыйымды білдіретін сөз, ұғым.Өзінің «классикалық» формасындағы табу жүйесін саяхатшылар мен этнографтар Полинезияда тапты, кейін оның аналогтары (ұқсастық) басқа елдер мен халықтардың мәдениеттерінде де кездестірілді. Бұл терминді ағылшын жиһанкезі Кук енгізген
Жалпы алғанда табу, бір жағынан, киелілік пен тыйым салынғандық, екінші жағынан- қасиеттілік пен қорқыныш сияқты екі ұғымды меңзейді.Заттар, жануарлар, адамдар, сөздер, іс-әрекеттер және т.с.с. табу объектілері бола алатын.Бұл объектілердің кейбіреулері қасиетті, ал басқалары діни мағынада таза емес деп есептелді.Бірақ, жабайы адамдардың (дикари) пікірінше, қасиеттілік, сол сияқты таза еместікпен жанасу(соприкосновение) құпия күштер, рухтар немесе құдайлар жіберетін жазалау қаупін тудыратын.Тағы адамдарда бекітілген құқық, дамыған мораль, қалыптасқан дүниетаным болмағандықтан табу әлеуметтік қатынастарды реттеудің басты механизміне айналды.Қоғам мен оның әлеуметтік жіктелуінің дамуына қарай тайпа басшылары, көсемдер, абыздар (жрецы) және атақты жауынгерлер табуды өз мақсаттары мен игіліктеріне пайдалана бастады.Қатардағы ру-тайпа мүшелерін қаптап жатқан табулар бастырып тастады, оларды бұзғандары үшін қатаң жазаланатын.
Кейін табудың басым бөлігі таза діни, құқықтық және моральдық тыйым салуларға өзгеріліп, дамыған діндерге енді. Қазақ дүниетанымы мен мәдениетінде де табу өз көрінісін тапты: ата-ене, қайын аға, кайын іні, қайын сіңілілердің атын атамау, отты, ошақты аттамау, белгілі киелі жануарлар түрлерін(мыс,аққу, киік, елік) қорғау, т.б. Бұл жәйт қазақ халқының ертедегі тотемистік, анимистік көзқарастарынан белгі береді.Тыйым салу жөн-жоралғылары туралы Ш.Уәлиханов шығармаларында көп мағлұматтар кездеседі.

Философиялық терминдердің сөздігі. - Павлодар: ПМПИ. . 2011.

Синонимы:

Смотреть что такое "Табу" в других словарях:

  • табу́н — табун, а …   Русское словесное ударение

  • ТАБУ — категорический запрет на религиозной основе. Термин взят из полинезийских языков и был впервые отмечен англ. путешественником Куком на о вах Тонга (1771), где, как и вообще в Океании, имелась чрезвычайно развитая система Т. Позднее сходные… …   Философская энциклопедия

  • ТАБУ — 1) святость или неприкосновенность какой либо вещи или особы у островитян южного моря. 2) этнографический термин для обозначения религиозных запрещений. Словарь иностранных слов, вошедших в состав русского языка. Чудинов А.Н., 1910. ТАБУ [полинез …   Словарь иностранных слов русского языка

  • Табу — (полинезийское)  запрет на употребление тех или иных слов, выражений или собственных имён. Явление табу связано с магической функцией языка (речи), т. е. с верой в возможность непосредственного воздействия на окружающий мир при помощи языка. Табу …   Лингвистический энциклопедический словарь

  • табу — нескл., ср. tabou <полинезийское. У первобытных народов запрет, налагаемый на какое л. действие, слово, предмет, нарушение которого по суеверным представлениям карается сверхъестественными силами. БАС 1. Вознамерясь ехать на берег .. приказал… …   Исторический словарь галлицизмов русского языка

  • табу — неизм.; ср. [полинез. tabu] У первобытных народов: запрет, налагаемый на какое л. действие, слово, предмет, нарушение которого, по суеверным представлениям, карается сверхъестественными силами. Обычай т. // О чём л. запретном, запрещённом, чего… …   Энциклопедический словарь

  • Табу — Табу. Завѣтное (священное), запретное (намекъ на табу въ Океаніи относительно лицъ, обрядовъ, вещей). Ср. Скоромное постнику табу. Ср. Если и было оскорбленіе, то во всякомъ случаѣ взаимное... Но у насъ на первомъ планѣ стоитъ всегда на лицо, не… …   Большой толково-фразеологический словарь Михельсона (оригинальная орфография)

  • ТАБУ — ср., нескл. у дикарей Океании: запрет, наложенный на что либо, завет, заповедь, говорят и у нас. Скоромное постнику табу. У нас табачная торговля табу. Толковый словарь Даля. В.И. Даль. 1863 1866 …   Толковый словарь Даля

  • табу — вето, запрет, запрещение Словарь русских синонимов. табу см. запрещение Словарь синонимов русского языка. Практический справочник. М.: Русский язык. З. Е. Александрова. 2011 …   Словарь синонимов

  • ТАБУ — (полинезийск.) в первобытном обществе система запретов на совершение определенных действий (употребление каких либо предметов, произнесение слов и т. п.), нарушение которых карается сверхъестественными силами. Табу регламентировали важнейшие… …   Большой Энциклопедический словарь

Книги

  • Табу, А. Грин. Александр Грин (1880–1932) – последний русский романтик, поэт, автор философско-психологических произведений, пронизанных необычайным символизмом.«Табу» – сборник восхитительных рассказов… Подробнее  Купить за 651 руб
  • Табу, Грин Александр Степанович. Александр Грин (1880-1932) - последний русский романтик, поэт, автор философско-психологических произведений, пронизанных необычайным символизмом. "Табу"-сборник восхитительных рассказов… Подробнее  Купить за 513 руб
  • Табу, Грин Александр Степанович. Александр Грин (1880-1932) - последний русский романтик, поэт, автор философско-психологических произведений, пронизанных необычайным символизмом.&# 171;Табу&# 187; -сборник восхитительных… Подробнее  Купить за 351 руб
Другие книги по запросу «Табу» >>


Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»

We are using cookies for the best presentation of our site. Continuing to use this site, you agree with this.